Blog - Edyta Pazura | MaybeBaby

Z czego wynika obowiązek szczepień?
(2019-04-12)

Zanim zdecydowałam się napisać ten artykuł, zastanawiałam się, czy na ten temat nie zostało w ostatnim czasie powiedziane już wszystko, a nadto zdaję sobie sprawę, jak bardzo kontrowersyjny temat poruszam. Jednak jako matka, ale przede wszystkim jako prawnik, wiem, że istnieje sieć regulacji prawnych, która decyduje o obowiązku szczepień w Polsce. Dzisiaj będzie absolutnie w oderwaniu od przesłanek medycznych szczepień ochronnych, dlatego zachęcam Was abyście przeczytali, jakie przepisy obligują nas - Rodziców do szczepienia naszych pociech i jakie są konsekwencje ich nieprzestrzegania, co to jest karta uodpornień, kto podlega szczepieniom obowiązkowym, a także co to jest NOP i jak go zgłosić.

 


 
Obowiązek szczepień ochronnych, ale czy na pewno obowiązek?
Obowiązek szczepień ochronnychdotyczy wszystkich i zakorzeniony jest w ustawie. Wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Warto natomiast podkreślić, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres krótszy niż trzy miesiące są zwolnione z obowiązku poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym (art. 17 ust. 1a). W przypadku dzieci odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień ochronnych ponoszą osoby, które sprawują prawną pieczę nad osobą małoletnią, czyli rodzice albo opiekunowie faktyczni.
Do założenia karty uodpornieniaoraz książeczki szczepieńdziecka zobowiązane są osoby, które przy porodzie wystawiają zaświadczenie o urodzeniu się dziecka. Ze szpitala wychodzicie więc z książeczką szczepień (jest to fragment książeczki zdrowia dziecka, z reguły znajdujący się na końcu książeczki), a karta uodpornienia jest wysyłana na wskazany przez rodziców dziecka adres placówki POZ, do której rodzice będą z maluchem uczęszczać. Bardzo ważne jest, abyście mieli tożsame wpisy w obu miejscach, pilnujcie tego, bo chodzi o zdrowie waszego dziecka. Zarówno w karcie uodpornień, jak i w książeczce szczepień wpisuje się datę i godzinę szczepienia, miejsce podania szczepionki, nazwę szczepionki, serię szczepionki, którą dziecko zostało zaszczepione oraz podpisuje się osoba, która wykonała szczepienie, część szczepionek ma naklejki z numerem serii, które nakleja się zarówno w karcie uodpornień, jak i w książeczce szczepień, wówczas nie ma potrzeby wpisywania dodatkowo tych informacji.



Kto przeprowadza szczepienia?
Obowiązkowe szczepienia ochronne przeprowadzają co do zasady lekarze, pielęgniarki i położne, którzy mają do tego kwalifikacje, jeżeli odbyły w ramach doskonalenia zawodowego kurs lub szkolenie w zakresie szczepień ochronnych i uzyskały dokument potwierdzający ukończenie tego kursu lub szkolenia lub uzyskały specjalizację w dziedzinie, w przypadku której ramowy program kształcenia podyplomowego obejmował problematykę szczepień ochronnych na podstawie przepisów o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz przepisów o zawodach pielęgniarki i położnej lub posiadają co najmniej 6-miesięczną praktykę w zakresie przeprowadzania szczepień ochronnych.
 
Obowiązek informowania o obowiązku szczepień ochronnych
Obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną, pod groźbą kary grzywny, jest powiadomienie Was, zarówno jako rodziców, ale także jako pacjentów, o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Wprawdzie przepisy nie określają w jakiej formie to powiadomienie powinno nastąpić, ale powinniście domagać się zrozumiałej dla Was i rzetelnej informacji o szczepieniach zarówno tych obowiązkowych, włącznie z informacją o możliwości szczepień refundowanych, jak i szczepień skojarzonych - płatnych nierefundowanych w ramach NFZ, jak i o szczepieniach zalecanych (również dodatkowo płatnych). O ile moment podania szczepień obowiązkowych określają przepisy, o czym za moment, o tyle dobór szczepień zalecanych, czas podania szczepień zalecanych, a w związku z tym również ilość dawek powinien być z Wami omówiony przez lekarza. Z doświadczenia wiem, że można szczepienia zalecane podać w dacie wskazanej w rozporządzeniu, ale także można odroczyć ich podanie, na inny termin, jest to jednak bardzo indywidualna sprawa i warto w tej kwestii poradzić się lekarza.
Wiadomo jednak, że wszystkie szczepienia zalecane, ale również te płatne obowiązkowe, to niemały koszt, więc jeśli jest taka możliwość poproście lekarza o receptę na szczepionkę, wówczas możecie sami kupić szczepionkę w wybranej przez Was aptece (są jednak placówki, które nie decydują się na takie rozwiązanie). Jeśli sami kupujecie szczepionkę PAMIĘTAJCIE O ZACHOWANIU ŁAŃCUCHA CHŁODNICZEGO!, o sposobie przechowywania i transportu szczepionki wypisując receptę powinien Was lekarz poinformować, także farmaceuta wydający szczepionkę powinien przekazać niezbędne instrukcje.

 

 


 
A co przed szczepieniem?
Wykonanie każdego szczepienia ochronnego, czy to obowiązkowego czy zalecanego musi być poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia ochronnego. Między badaniem lekarskim kwalifikacyjnym a szczepieniem ochronnym nie może upłynąć czas dłuższy niż 24 godziny. Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Jeśli między badaniem lekarskim a szczepieniem ochronnym minęłoby więcej niż 24 godziny szczepienie ochronne nie może się odbyć. Z własnego doświadczenia wiem jednak, że szczepienie i badanie lekarskie odbywa się w ciągu jednej wizyty, takie rozwiązanie jest nie tylko wygodne, ale również bezpieczne dla maluszka.
 
Lekarz długotrwale odracza obowiązkowe szczepienie ochronne, co wtedy?
PAMIĘTAJCIE!W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Warto pamiętać, że dla dzieci, których szczepienia winny być odroczone, nie mogą być przeprowadzane zgodnie z kalendarzem szczepień ochronnych, bądź istnieją inne okoliczności, które uniemożliwiają szczepienie maluszka przez lekarza POZ są stworzone specjalistyczne Wojewódzkie Poradnie Szczepień Ochronnych. Pracują w nich najlepsi immunolodzy, którzy zajmują się rozwiązywaniem problemów dotyczących szczepień ochronnych w grupie wiekowej od noworodków do pełnoletniości. W poradniach tych uzupełnia się zaległe szczepienia, przyjmuje się dzieci, u których wystąpiły odczyny poszczepienne, szczepi się dzieci z grup ryzyka (z przewlekłymi problemami zdrowotnymi), dzieci urodzone przedwcześnie, czy dzieci po przeszczepach narządów, czy po leczeniu onkologicznym, czy też w immunosupresji. Szczepienia w tych poradniach poprzedzane są w uzasadnionych przypadkach niezbędnymi badaniami laboratoryjnymi, w tym poziomu przeciwciał przeciwko chorobom zakaźnym.
 
NOP, czemu to takie ważne?
NOP, czyli niepożądany objaw chorobowy pozostający w związku czasowym z wykonanym szczepieniem ochronnym.
Czasem zdarza się, że szczepienie wywołuje u dziecka taką reakcję organizmu, która wymaga konsultacji lekarskiej, a tym samym, w konsekwencji zgłoszenia do powiatowego inspektora sanitarnego.
Pamiętajcie o tym, że lekarz, który podejrzewa lub rozpoznaje wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego, pod groźbą kary grzywny, ma obowiązek, w ciągu 24 godzinod powzięcia podejrzenia jego wystąpienia, zgłoszenia takiego przypadku do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca powzięcia podejrzenia jego wystąpienia.
Biorąc pod uwagę treść formularza zgłoszenia NOP zgłoszeniu podlegają wszystkie NOP-y: łagodne, poważne i ciężkie. Warto zapoznać się z tym, jak wygląda formularz, wówczas sami będziecie wiedzieć, co rzeczywiście powinno budzić wasz niepokój i jaka reakcja organizmu waszego malucha powinna być lekarzowi zgłoszona.

 

Kalendarz szczepień, czyli Program Szczepień Ochronnych
Obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu – link do programu szczepień ochronnych na 2019 r. załączam Wam na koniec artykułu.

Odmowa szczepień ochronnych – czy jest rejestrowana
Przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne jest sporządzane kwartalne sprawozdanie z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych i przekazywane państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 7 dni po zakończeniu kwartału, za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo listem poleconym. Zakres przekazywanych informacji określa załącznik nr 4, który stanowi wzór takiego sprawozdania. Znajduje się w nim dział 2, w którym wymienia się liczbę osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, a nadto do sprawozdania załącza się imienny wykaz tych osób.

Odmowa szczepień ochronnych – konsekwencje
Przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się przymusowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zabezpieczone zostało przymusem administracyjnym, natomiast nałożenie grzywny jest ustawowym środkiem egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Niewątpliwie, obowiązku szczepienia nie może wykonać inna osoba, poza tą której obowiązek dotyczy, jednak odpowiedzialność za wykonanie obowiązku szczepień osoby małoletniej, ponoszą osoby sprawujące nad nią pieczę, czyli rodzice bądź opiekunowie prawni.
Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł
Przestrzeganie obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym zostało zabezpieczone również odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy Kodeks wykroczeń. Przepis art. 115 § 2 k.w. stanowi, że karze grzywny do 1500 złotych albo karze nagany podlega, kto, sprawując pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje jej szczepieniu ochronnemu lub badaniu
 
Źródła:
- Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.2018.151 z późniejszymi zmianami)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U.2018.753 z późniejszymi zmianami)
-  Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2018.1314  z późniejszymi zmianami)
- Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U.2018.618 z późniejszymi zmianami)
 PROGRAM SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH NA 2019 R.
https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2018/01/akt.pdf
 POLECAM do przeczytania:
https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2018/04/ABC-Szczepienia-ochronne-1-1.pdf
 
A już w następnym artykule:
Kolonie i obozy, czyli na co zwrócić uwagę przy wyborze wypoczynku zorganizowanego dla dziecka.
 

 

 

Emilia Antczak

Emilia Antczak

Z wykształcenia jest prawnikiem, na co dzień pracuję jako asystent sędziego. Ukończyła prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. Jest wierna swojej macierzystej uczelni i studia podyplomowe z prawa podatkowego również ukończyła na tym wydziale. W nadchodzącym roku akademickim ma w planach studia z zakresu prawa rodzinnego z elementami psychologii. Uwielbia aktywnie spędzać czas, a w tygodniowym grafiku znajduję czas na minimum trzy treningi Kettlebell. Lubi również pływać, jeździć konno i uprawiać nordic walking, a także praktykować jogę. W wolnych chwilach sięga po dobrą książkę. Jest szczęśliwą mężatką, a 9 lat temu po raz pierwszy obsadzona została w najważniejszej życiowej roli – roli Mamy. Jej dwie córki są dla niej niesamowitą inspiracją i motorem napędowym, a także dają jej energię do pokonywania trudności dnia codziennego.